Stress en ademhaling: waarom balans alles is

23 sep

3 minuten om te lezen

Stress is de belangrijkste oorzaak van een verkeerd adempatroon, en een verstoorde ademhaling kan op haar beurt tot heel wat fysieke klachten leiden. Omdat ik graag werk aan de oorzaak van een probleem, en niet enkel aan de symptomen, wijd ik deze nieuwsbrief aan stress: wat het is, wat er in je lichaam gebeurt en wat je er zelf aan kan doen.

Eén ding wil ik meteen duidelijk maken: het is niet de bedoeling dat je nooit meer stress ervaart. Stress hoort bij het leven. Het draait allemaal om balans.

Voel waar je adem zit: één hand op je borst, één hand op je buik.

Je lichaam zoekt altijd balans

Je lichaam streeft voortdurend naar evenwicht. Dat noemen we homeostase.

Een mooi voorbeeld is je lichaamstemperatuur. Je lichaam wil die altijd rond de 37 °C houden, of je nu op vakantie bent bij 40 graden of op de skipiste staat. Heb je het warm, dan ga je zweten om af te koelen. Heb je het koud, dan begin je te rillen om op te warmen.

Met je zenuwstelsel werkt het net zo. Ook daar zoekt je lichaam balans, en precies daar loopt het vaak mis.

Gaspedaal en rempedaal

Je zenuwstelsel heeft twee kanten:

De relaxatierespons (het rempedaal). Hier vinden rust en herstel plaats. In deze stand verblijft je lichaam het liefst.
De stressrespons (het gaspedaal). Deze kant heb je nodig om te focussen, te presteren of letterlijk in actie te schieten.

Beide zijn nodig. Het gaat pas fout wanneer het evenwicht tussen de twee verdwijnt.

Wat gebeurt er bij stress?

Wanneer je lichaam onraad of gevaar opmerkt, schiet de stressrespons razendsnel in actie. Je angstcentrum, hypothalamus en hersenstam reageren nog voor je er bewust bij stilstaat.

Eerst merk je het in je lichaam:

je ademt sneller
je hart slaat sneller
je mond wordt droog
zuurstof wordt sneller rondgepompt
zonder het te beseffen ga je meer door je mond ademen

Daarna komt je hormonaal systeem op gang. Je bijnieren maken cortisol aan. Je bloedsuikerspiegel stijgt, waardoor je meer energie krijgt om de stressvolle situatie langer aan te kunnen.

Is de situatie voorbij, dan kom je terug tot rust. Je relaxatierespons (de parasympathicus) neemt het over. Je ademhaling vertraagt, je hartslag daalt, je spieren ontspannen en je spijsvertering komt weer op gang.

Wanneer wordt stress een probleem?

Het probleem ontstaat wanneer je te lang onder druk hebt gestaan. Je lichaam blijft dan in de stressstand hangen en herkent de relaxatierespons niet meer.

Typische klachten zijn dan:

niet uitgerust wakker worden
moeite met concentratie en focus
prikkelbaarheid
dingen moeilijk onthouden
duizeligheid
maag- en darmklachten
je voortdurend gespannen voelen en moeilijk kunnen ontspannen
weinig weerstand tegen ziektes

Dat laatste is geen toeval. In een stressmoment zet je lichaam je immuunsysteem even op een laag pitje: overleven gaat voor. Duurt die toestand te lang, dan blijft je afweer verzwakt. Chronische stress maakt ons dus letterlijk ziek.

Wat kan jij doen?

Doe elke dag minstens één ademoefening. Er bestaat geen one-size-fits-all, maar deze twee oefeningen zijn een mooi vertrekpunt:

1. Adem langer uit. Adem bewust langer uit door je mond, met getuite lippen. Daarmee activeer je je rempedaal.

2. Adem door je neus. Adem zoveel mogelijk bewust door je neus. Betrap je jezelf op mondademen? Corrigeer het dan zachtjes en schakel terug naar je neus.